Món Nhật Bản


Khám phá về nguồn gốc cây Bonsai bay lơ lửng trên không trung ( Phần 1)

Bonsai (tiếng Nhật: 盆栽; Hán-Việt: bồn tài, nghĩa là "cây con trồng trong chậu") là loại cây cảnh nhỏ có dáng cổ thụ trồng trong chậu cảnh.Bonsai có nguồn gốc từ núi cao Trung Quốc và sau đó nó được phổ biến sang Nhật Bản và Hàn Quốc và khi họ phát hiện trên núi có các cây nhỏ mọc hoang dã giống cây cổ thụ, có sức sống mãnh liệt trong mọi điều kiện khó khăn, sau đó người ta đem nó về trồng trong chậu nhỏ và cắt tỉa làm dáng cho đẹp hơn.Chỉ với những nguyên liệu cơ bản là đất, đá, sỏi, cỏ, cây - tất cả dồn hết vào cái chậu cảnh con con, cộng thêm công phu chăm sóc, cắt tỉa cùng thời gian nuôi dưỡng năm này qua tháng nọ để cây hình thành nên dáng thể cổ phác, già nua theo tuổi tác nhưng mạnh mẽ cùng thời gian, tái hiện được một cảnh quan tự nhiên nhưng thu gọn trong chiếc chậu nhỏ, vậy là thành Bonsai.Trong tiếng Nhật, "Bon" có nghĩa là cái chậu, khay đựng.

nghệ thuật thượng lưu

nghệ thuật thượng lưu

 "Sai" có nghĩa là cái cây, việc trồng cây. Bonsai nghĩa là những cái cây được đựng trong chậu, khay và được người trồng dùng các dụng cụ đặc biệt để cắt, tỉa, tạo dáng.Bonsai mang hình dạng của một cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi nhưng được thu nhỏ bằng những kỹ thuật rất cao, các nghệ nhân Bonsai đã biến những cây vô tri vài năm tuổi trở thành cây cổ thụ tí hon với nhiều hình dáng và ý nghĩa khác nhau. Đối với những nghệ nhân này, mỗi cây Bonsai là một tác phẩm nghệ thuật.Người ta dễ dàng nhận biết được tính tình của một con người qua cây cảnh người ấy trồng. Người chơi cây cảnh loại này phải là những tay làm vườn lành nghề, say mê trong nghề và khiếu thẩm mỹ cao.

nghệ thuật thượng lưu

nghệ thuật thượng lưu

Ở Nhật Bản, nghệ thuật Bonsai (Bồn tài - cây kiểng trồng chậu) thường gắn liền với đời sống tinh thần của các võ sĩ đạo (Samurai). Chuyện dân gian Nhật Bản thuật lại rằng: hồi thế kỷ 14, có một vị Samurai nghèo khó đã không ngần ngại hi sinh ba cây Bonsai của mình làm chất đốt sưởi ấn cho một vị thiên sư lỡ đường trong đêm đông lạnh giá. Tích truyện ấy trở nên rất nổi tiếng và thường được diễn lại trong các vở kịch Nô - một đại diện cho nền mỹ học Nhật Bản - cho đến tận hôm nay. Sự ra đời của Bonsai thường gắn liền với Mạc Phủ (Bafuku) đầu tiên trong lịch sử Nhật là Kamakura (Liêm Thương) do tướng quân Minamoto Yoritomo lập ra từ năm 1192, đây cũng là thời kỳ Phật giáo thuộc hai tông phái Jodo Shu và Zen phát triển mạnh. 

nghệ thuật thượng lưu

nghệ thuật thượng lưu

Khi đó, các thiền sư thuộc tông phái Zen (thiền tông) sống trong tu viện, thường tìm kiếm vẻ đẹp tự nhiên bằng cách đem cây cối về trồng trong chậu, chăm chút và nuôi dưỡng theo lối rút gọn thước tấc và kích cỡ, cho cây phát triển vẻ đẹp trong phạm vi giới hạn, như một không gian vũ trụ thu nhỏ, gọi là Hachi no Ki (cây trong chậu), đến năm 1800 được gọi thành Bonsai - kiểng trồng chậu. Thú chơi Bonsai từ đó dần lan tỏa khỏi phạm vi tu viện sang giới quý tộc, võ sĩ Samurai, và trở thành một bộ môn nghệ thuật độc đáo, gắn liền với những nét văn hóa truyền thống đạm bản sắc Nhật Bản.

nghệ thuật thượng lưu

nghệ thuật thượng lưu

Năm 1989, một hội nghị Bonsai thế giới tổ chức tại thành phố Omiya (nay là Saitama) đã khai sinh ra Hiệp hội hữu nghị Bonsai thế giới. Kể từ đó, môn chơi Bonsai kiểu Nhật ngày càng lan rộng và được thế giới ưa chuộng, trong đó có Việt Nam chúng ta.Phong cách chơi Bonsai Nhật Bản có những đặc điểm riêng, có cây Bonsai chỉ nhỏ bằng lòng bàn tay, nhưng cũng có những cây cao hàng mét, được người Nhật phân chia ra các dáng thế cơ bản: Chokkan (dáng trực - thể thẳng đứng), Moyogi (dáng trực tự do), Sakan (thế nghiêng), Kengai và Han Kengai (thế tác đổ và nửa thác đổ), Sekijoju (rễ phủ trên đá), Ishizuke (rễ trong đá), Hokidachi (dáng chổi), Ikadabuki (thể song thụ, tam thụ)...

nghệ thuật thượng lưu

nghệ thuật thượng lưu

Theo người Nhật, bất cứ việc gì muốn được xem là toàn thiện thì không những phải hội đủ các đặc tính vật chất, mà còn mang một tính chất không thể cân lường, không thể nhìn thấy, hướng về cõi vô hình. Người Nhật gọi tên là "sabi". Thuật ngữ "sabi" thật khó dịch ra đúng nghĩa. Có người tạm dịch là "patine", tức là lớp meo mốc, rêu phong, bám vào vật bằng đồng cũ, vào tấm bia cổ. Nhưng "sabi" lại có tính chất tinh tế hơn. Những bậc thầy về Bonsai có nhiều bí quyết để tạo ra nét rêu phong như thế.Một cây cảnh toàn hảo không mang dấu vết gì, kể cả những vết uốn nắn mà nó phải trải qua. Nghệ thuật Bonsai trọng về tự nhiên, vỏ cây sần sùi, lồi lõm không đều, mặc dù phủ lớp rêu phong, nhưng phải là không có sự chắp nối, chiết cắt. Những cành vô dụng phải được cắt bỏ đi từ khi mới nhú ra. Tất cả thành phần trong cây cảnh phải hoà hợp, cành không nên già hơn rễ, rễ không già hơn cành. Đầu cây càng già thì càng tròn, trông giống như cái tán. Trái lại cây còn non thì đầu nhọn, được hiểu như tham vọng chưa được thoả mãn, trông thật trơ trẻn. Cũng như người, đến một lúc nào, cây cũng phải biết "an phận" của mình. Không gì khó coi hơn, một cây đã già nua mà "không biết nhẫn", cứ chìa đầu ra, hếch mặt lên trời. Đó là mất quân bình. Cũng là kém khôn ngoan, đã chống lại minh triết của tạo hoá.

nghệ thuật thượng lưu

nghệ thuật thượng lưu

 Chơi cây cảnh phải hiểu nguyên tắc nầy. Muốn tạo cho phần trên cùng của cây bé nhỏ có dáng tròn xinh xắn, cần phải tác động bằng nhiều cách. Hiệu quả tốt nhất là độ cạn của chậu. Các cành đều lệ thuộc ít nhiều vào rễ, vì rễ nuôi cành. Rễ đâm thẳng xuống, thì đầu cây phải nhọn. Rễ đâm ngang thì đầu bằng.Khi mùa đông đến, người ta bứng cây ra đặt xuống đất trong vườn theo phương pháp hồi xuân, những cành trên thường chỉa lên trời vì rễ đâm xuống. Như thế có thể tạo nên tán tròn. Với những ý niệm kể trên, một cây cổ thụ hoàn toàn lý tưởng trong Bonsai phải thể hiện được thế quân bình thiêng liêng trong vũ trụ. Đầu trên của cây hơi cong tròn, trông vẻ khiêm tốn. Tuy nhiên, người ta cũng thấy đột phá một vài cây cổ thụ có những cành bên trên ngả mạnh về sau. Trông tưởng như những trận cuồng phong làm cho xô dạt về một phía. Đó là thể hiện số phận khổ đau của những người không muốn an phận, thủ thường.Trồng cây cảnh thu nhỏ là một nghệ thuật ít tốn kém mà một người kéo xe hay một người giàu có, dòng dõi quý tộc đều có thể thực hành được.

nghệ thuật thượng lưu

nghệ thuật thượng lưu

5,920 chars | 2017/11/28 03:08

Xem thêm bài viết liên quan

Những bảo tàng lịch sử nổi tiếng ở Nhật Bản

Những bảo tàng lịch sử nổi tiếng ở Nhật Bản

12/04/2017, Kiến thức về Du lịch
Bảo tàng Sengukan là nơi để khách du lịch tham quan và tìm hiểu việc xây dựng miếu thờ thần Ise linh thiêng. Được xây dựng vào mùa xuân năm 2012, bên trong bảo tàng có triển lãm 1 bản sao của ngôi đền cũng như các mô hình của khu thờ chính...
Vẻ đẹp của lá phong đỏ Nhật Bản

Vẻ đẹp của lá phong đỏ Nhật Bản

12/05/2017, Kiến thức về Du lịch
Phong Nhật Bản là một loài thực vật thuộc chi Phong, họ Phong. Loài này có trên 1.000 giống và nhiều giống đã được trồng khắp thế giới do hình dạng và màu của lá. Đây là giống 'Sango kaku', còn gọi là "phong vỏ san hô"...
Các phương tiện giao thông thường dùng ở Nhật Bản

Các phương tiện giao thông thường dùng ở Nhật Bản

16/11/2017, Kiến thức về Du lịch
Nhật Bản rất dễ dàng để có được những phương tiện xung quanh và thường không cần thiết phải có một chiếc xe. Nhiều thành phố lớn của Nhật Bản cung cấp mạng lưới giao thông công cộng hiệu quả. Tất cả đều được kết nối bởi tàu chìm Shinkansen (tàu chở hàng Nhật Bản).
Hồ ly có thực sự tinh ranh như truyền thuyết, cùng nhau trải nghiệm làng Hồ ly tại Nhật Bản Phần 3

Hồ ly có thực sự tinh ranh như truyền thuyết, cùng nhau trải nghiệm làng Hồ ly tại Nhật Bản Phần 3

24/11/2017, Kiến thức về Du lịch
Người Nhật Bản còn tổ chức những lễ hội hồ ly (Kitsune no Yomatsuri) nhằm tôn vinh một nét văn hóa dân gian đặc sắc của đất nước họ. Đến với lễ hội, ai nấy đều khoác lên mình những bộ trang phục cực kì xinh đẹp, mặt đeo những chiếc mặt nạ hồ ly cách điệu đủ màu sắc, có người còn cầm thêm lồng đèn...
Vẻ đẹp núi non hùng vĩ ở xứ sở phù tang

Vẻ đẹp núi non hùng vĩ ở xứ sở phù tang

03/05/2017, Kiến thức về Du lịch
Núi Alps nằm tại tỉnh Nagoya, là dãy hợp nhất ba dãy núi ở Chubu lại với, dãy Alps Bắc ( núi Hida ), Alps Trung Tâm (Kiso), Alps Nam (Núi Akaishi). Trên Alps có một số đỉnh núi cao. Trong đó, Hida là dãy núi duy nhất có núi lửa hoạt động...
Khám phá về nguồn gốc cây Bonsai bay lơ lửng trên không trung ( Phần 2)

Khám phá về nguồn gốc cây Bonsai bay lơ lửng trên không trung ( Phần 2)

28/11/2017, Kiến thức về Du lịch
Nhật Bản đã có một quyết định táo bạo và độc đáo khi kết hợp công nghệ cao với nghệ thuật để tạo ra cây cảnh (bonsai) bay đầu tiên trên thế giới. Bầu cây được đặt trên một chậu cảnh có từ tính đặc biệt giúp nó cân bằng trong không khí, và thậm chí là còn xoay vòng tại chỗ...
Độc đáo với những trạm xe buýt hình trái cây ở Nhật Bản

Độc đáo với những trạm xe buýt hình trái cây ở Nhật Bản

15/06/2017, Kiến thức về Du lịch
Tổng cộng có tới 16 trạm xe buýt trên các tuyến đường trong ngôi làng với 5 loại quả khác nhau là dâu tây, táo, dưa hấu, dưa gang và cam - những loại trái cây đặc trưng của vùng này. 25 năm qua qua, các trạm xe buýt vẫn hoạt động tốt và giữ nguyên hình dạng cũng như màu sắc ban đầu, gợi sự thích ...
Nhật Bản, những điều nên thử lúc về đêm (Phần 1)

Nhật Bản, những điều nên thử lúc về đêm (Phần 1)

26/04/2017, Kiến thức về Du lịch
Các thành phố lớn của Nhật Bản đều có những nơi để diễn ra các buổi hòa nhạc nhỏ được gọi là "ngôi nhà sống." Khán giả Nhật Bản có xu hướng rất tập trung vào biểu diễn và hòa nhạc. Concerts thường hoạt động vào đầu các buổi tối để lại nhiều thời gian cho các hoạt động khác...
7 nhà nghỉ nên ở khi qua du lịch Nhật Bản

7 nhà nghỉ nên ở khi qua du lịch Nhật Bản

09/11/2017, Kiến thức về Du lịch
Nếu bạn định ở lại Nhật, bạn sẽ không tìm thấy nó. Nếu bạn là một trong những người thực sự muốn trải nghiệm văn hóa Nhật Bản đích thực, hãy ở lại khách sạn truyền thống Nhật Bản, còn được gọi là Ryokan, đó là căn hộ kiểu Nhật Bản, thảm trải chiếu tatami, có bồn tắm.
9 địa điểm bạn nên đặt chân tới một lần tại Nhật Bản

9 địa điểm bạn nên đặt chân tới một lần tại Nhật Bản

12/01/2018, Kiến thức về Du lịch
Trong những ngày của thời xa xưa, đất nước samurai của Nhật Bản đã cố gắng để chinh phục thế giới thông qua chiến tranh. Ngày nay nó đang chinh phục thế giới với công nghệ của nó, động cơ hai và bốn bánh tuyệt vời của nó và thông qua trái tim của tất cả những người ghé thăm nó.